Liuçèt. Cap al ponent montavan las nivols. Es alèra que lo prèire vièlh lançèt la sia pregaria. Se dubriguèt la terra sul fièiral d'en bas e commençèron de s'asclar las parets mai nautas del castèl. Un tropèl afolat quitèt l'estable. Bramavan los buòus atalats al brabant. Lo prèire butèt son oremus mas s'ausiguèt a sa votz que la fe de dieu lo quitava. S'anèt rescondre dins un recanton darrièr lo confessional dins la posca e las telaranhas. Solament las campanas tindavan a l'asard e coma vengudas fòlas. Las cadièiras daissadas, de pertot dins la glèisa, los libres de messa, tot s'engrunava dins lo fracàs gigant. La paur ganhava tot çò qu'es viu. Las aigas, semblèt qu'una onda prima las faguèsse bolegar e que la fanga montesse dels fonds negres. Peisses e ranas sautèron dins l'aire caud. Li sèm. Es la fin del monde. Dempuèi mai d'un an las bèstias morissian. Cap de medecin, cap de veterinari poguèt pas nos desliurar d'aquelas ronhas. Los castanièrs secavan traç la mièg estieu e los nenis pitchons passavan pas l'an primièr. Las pregarias que los òmes adreiçavan al cèl e los rosaris que las mai devòtas femnas quitavan pas d'engrunar a las seradas, fasian pa cap d'efèt. Los breishs e las breishas de tota mena n'aprofitavan per te vendre de potingas. De botelhons passavan de man en man amb de medalhas miraculosas. Demorava pas cap d'autre remèdis.
░
La paura Vergina
Paura vièlha de las faudas negras
de ginolh sus son prega dieu
dins l'escur de las oras caudas
legis de tròp longas pregarias
e lo lach sul fuòc que s'asonda
fa sentir la cosina agra
sus la paret l'image granda
del còr sacrat del nòstre dieu
pregar dels mots que non compreni
orate fratres de profondis
per carrièira ont pelegrinan
los clergons benesits del cèl
santas son las pèiras de luna
paura vièlha de las faudas negras
sus sa cadièira dins l'escur
al silenci del seu rosari
qu'engruna del matin al ser
asagada d'aigas bolidas
dins las marmitas olanescas
las cortinas de velós blau
pindolan al ras de las lanas
solas de moscas se passejan
sul carèu gris cap a l'autar
d'ont raja l'aiga benesida
monton ara las mias pregarias
e lo ramèl sec benesis
tota la postada cirada
de las aranhas lèu fugidas
pindolan de telas poscudas
es ara la mòrt del cat
sacrificat per un esclaire
legit a leste dins una peça
aclarsida d'un ciri bèl
que per Pasquetas fabricavan
la clau se vira al portal bèl
raja lo sang de catoneta
una rata dis son oremus
lo capelan cobèrt de nièiras
espandis l'aiga d'asperson
e canton los òmes de lucha
una gota sola que raja
de mon botelhon d'aiga ardent
es mòrta la nòstra Vergina.
░
Quatre passes delà lo riu, dins las fangas negras de l'auba, espèri pas lo rossinhòl, solament lo bramal del pastre davant la sia vida estripada dins lo bartàs del jorn que ven. Lo mai vièlh boc de la paroquia trigossa son esclòp de fau plora las oras estoradas dins los lençòls del temps passat. Se son perdudas las enganas. Cap al cèl ara es son espèr. Escantidas las sias candèlas atudadas dins lo non res. Tornaran las escarbicas e farem sonar lo autbòi, retroniran las aigas vivas. Buti lo pè del vielh enclutge fins a sarrar mos escupits, de pan me demòra una mica, e la pola ven se mesclar al miralh de l'estèla jove. Benesits camps de las andronas demest los faisses de ginèst que onjeran los rèires paires prèires vièlhs de las religions. Teni lo cap de la cavala e sentissi lo buf tebés de la sià boca poderosa. Avètz talent dels traverses de las fòlas èrbas de fuòc. Del rimat sentit sul campestre quora venian los fièrs soldats e lors cavalas soldatescas esteladas de sagèl ros.
░
Demorèt pas qu'una lagrema sus la gauta del vièlh pagés. Quora raubèron la sia terra per li bastir un fum d'engars que los sonavan una zòna. Li cobriguèron la sia rota de quilomèstres de quitran. Quilhèron a las quatre rotas de piquèts nauts mal aplechats ont quilhèron las lors afichas. De pertot li venguèron d'autòs. Era escrit pertot sus las rotas. Aici venetz tot es gigant. E del còp tot es bon mercat. Venètz aici per far las crompas. Traparetz pas melhor qu'aici. Sèm los mens cars de terra entièira. E lo colhonas li venguèt. La lagrema avia secat sus la gauta del paure bogre que retirat a l'espital, esperava pas de visitas. Solament dins un pauc de lum que passava per lo fenestron vejèt un covèrt tot novèl acatam la sià vièlha vinha. Son còr batèt los medecins pensèron que morissià. Mas lo vièlh òme desplumat se reviscolèt la prangièira prenguèt en man son vièlh fusil, lo carguèt de borra de podra e d'une bala de plomb ros per ne tuar las bèstias plan negras. E l'òme aital sortiguèt. Tres passes longs dins la carrièira e tanlèu vèire l'ostal bèl de la comuna fusionada dintrèt al cap d'un escalièr dins la cambra bèla del conse e li tirèt lo còp de fuòc, a quartièr partiguèt de pertot la cervèla. Aital finiguèt lor afar. Tanlèu tornat l'òrdre del monde se calèron los arganhòls. Cal sap çò que vòli dire ?
░
S’en es anat culhir la fuèlha dels castanhièrs enlà lo puèch per li far dormir sa vacada e per lo vent que li fa paur. Dela lo puèche, dins las falguièras de l’esper s’estreman los dieusses vièlhs que la glèisa a esconduts e que pr’aquò menon los òmes. Cap de pregaria li fa pas res. S’en es anat, aital dison las fadas dels planòls gelats. Aquò vòl dire qu’an passat. Son tornats a la terra, sola causa que los noiris. Pas un que pòsque esperar milhor ni mai aici o autre monde. Benlèu quauque tròç de sa pèl vendra noirir una mirgòla al temps de Pascas, l’an venent. Dormissi e sai que benlèu soi desrevelhat. Pr’aquò sentissi ben lo buf dind las falièiras e l’aiga del rajòl demest la mofta verda. Carregi mon sadol de rancuras vièlhas confidas dins las aiguilhèras dels aujòls. Es dins los nèrvis de las fuèlhas aganidas de lum doç que punjan las borras folatinas d’aqueles joves que pintorlejan en jogant a las quilhas de uèch.
░
Es aquí que bronzinet lo carri nòu del Cofinhal, al caireforc de la glèisa, a la dintrada del fièiral bas. Es lo portal que dona sus l’òrt del Fraisson. A man drecha un aure estequit, nosat del tronc, amb de brancas secas que fan una mena de gabia pels aucèls de missanta mena. Buti lo portanèl que lo brutch ne fa fugir las agaças vengudas fintar tota la nuèch la dança misteriosa dels grapals qu’engolisson totes los pecats de la jornada. E mai se ditz, es pas de creire, que los curats li venon vojar a plen farrats tot lo deguladis dels confassionals negres. Aici se troban ramosats las enganas mai pesucas de l’arma umana e tot lo passat negre d’aquel Pèire Solatge tant estimat dels artistes parisencs. Ne sèm encara al portanèl del Fraisson, de son estat lo Fraisson fa comèrci de vin. Ne crompa e ne vend sonca lo vin de messa. Jamai un curat o un curaton crompèt pas de vin de messa al Fraisson per de que coneguda causa es qu’aquel sacripan jamai faguèt pas sas Pascas ni mai se venguèt confessar per lavar lo pecat mai grèu e mai fantasièiros que siague : lo cocufiatge del paure boquièr Cofinhal. Cofinhal coneguèt pas lo sèu malastre davant que la sia femna, dins un temps de penitencia, o li venguèsse confessar. Tant val dire que sul còp lo paure el manquèt de s’estrangolhar e dins las oras seguentas lo calguèt reviscolar ambe qualques veirats d’aiga ardent de pruna e un parelh de soflets plan ajustats sul morre. Puèi lo temps passèt e s’acostumet pron plan a se passejar per carrièra amb son parelh de banas pla lusentas e agradivas que li donèran, consi dire, la dinhitat assegurada d’un avesque cornut e descoronat dins una supèrba e fòrt importanta mission al servici del dieu vivant.